บทที่ 4 คำกริยา Verb

บทที่ 4 คำกริยา และการแจกกริยา Conjugation
ประโยคจะสมบูรณ์ต้องประกอบไปด้วย ประธาน (ผู้กระทำ) และ กริยา (แสดงการกระทำ) คำกริยาในภาษาลาตินจะทำหน้าที่แจกแจงไปตาม person, number, tense, mood, etc. อันประกอบไปด้วย
person บุรุษที่ 1, 2, 3
number เอกพจน์, พหูพจน์
tense present, imperfect, future, perfect, pluperfect
mood Indicative, Subjunctive, Imperative
voice Active, Passive

ดังนั้นคำกริยาหนึ่งคำในภาษาลาติน จะถูกแจกและบ่งบอกความหมายตามลักษณะดังกล่าวข้างต้น เราเรียกการแจกนี้ว่า Conjugation เราสามารถแบ่งกลุ่มของการแจกคำกริยาออกเป็น 4 กลุ่ม (บางตำราอาจจะแบ่งเป็น 5 กลุ่ม นั่นคือคำกริยาที่ลงท้าย ด้วย –io แต่มีแบบแจกผสมกันระหว่างแบบที่ 3 และ 4 เราจะศึกษารายละเอียดเหล่านี้ในภายหลัง)
แบบแจกคำกริยาแบบที่ 1 (1st Conjugation)
ตัวอย่างคำศัพท์ laudo, laudare, laudavi, laudatus = praise
คำศัพท์ทั้ง 4 คำนี้เราเรียกว่า Four Principle parts of verbs ซึ่งจำเป็นจะต้องท่องจำ เช่นเดียวกับคำนาม ในคำแต่ละคำก็จะมีความหมายระบุชัดเจน ตัวอย่างเช่น
laudo I praise
laudare to praise
laudavi I have praised
laudatus having been praised

เราจะเริ่มต้นการแจกคำกริยาในรูปของ Present Indicative Active ของคำ “laudo”
laudo, laudare, laudavi, laudatus
laudo, laudare เรานำ Stem มาจาก คำศัพท์ในรูปของ infinitive แล้วจึงนำมาแจกตามแบบโครงสร้าง
1st Sing. o 1st Plu. -amus
2nd Sing. -as 2nd Plu. -atis
3rd Sing. -at 3rd Plu. -ant

บุรุษ
(เอกพจน์) คำแปล บุรุษ
(พหูพจน์) คำแปล
1st Laudo I praise 1st Laudamus We praise
2nd Laudas You praise 2nd Laudatis You praise
3rd laudat He praises 3rd laudant They praise

แบบแจกที่ 2, 3 และ 4 มีลักษณะคล้ายกับแบบที่ 1 (laudo, laudare) ซึ่งมีจุดสังเกตง่ายๆ อยู่ที่รูป infinitive ดังนี้
แบบที่ 1 laudo, laudáre praise
แบบที่ 2 moneo, monére warn
แบบที่ 3 duco, dúcere lead
แบบที่ 4 audio, audíre hear


2nd Conjugation: moneo, monére, monui, monitus = warn
3rd Conjugation: doco, dúcere, duxi, ductus = lead
4th Conjugation: audio, audíre, audivi, auditus = hear

number person I II III IV
Sing. 1st laudo moneo duco audio
2nd laudas mones ducis audis
3rd laudat monet ducit audit
Plu. 1st laudamus monemus ducimus audimus
2nd laudatis monetis ducitis auditis
3rd laudant monent ducunt audiunt

คำศัพท์
1.do, dare, *dedi, datus give
2.voco, vocare, vocavi, vocatus =call
3.salvo, salvare, salvi, salvus =save
4.intro, intrare, intravi, intratus =enter
5.dono, donare, donavi, donates =grant, forgive
6.libero, liberare, liberavi, liberatus= free

7.moneo, monere, monui, monitus =warn
8.habeo, habere, habui, habitus =have
9.deleo, delere, delevi, deletes =destroy, wipe out
10.misceo, miscere, miscui, mixtus= mix, mingle

11.bibo, bebere, bibi, bibitus= drink
12.credo, credere, credidi, creditus= believe
13.ago, agere, egi, actus= give, do
14.duco, ducere, duxi, ductus= lead
15.educo, educere, eduxi, eductus= lead out, bring out
16.induco, inducere, induxi, inductus= lead into, bring into
17.perduco, perducere, perduxi, perductus= lead through, bring to
18.seduco, seducere, seduxi, seductus= deceive

19.audio, audire, audivi, auditus= hear
20.servio, servire, servivi, servitus= serve, be a slave to (with Dative)